2007 - 2021

Aalaapi: Èistibh is gum bi seo Math

Tha an taisbeanadh Inuit Aalaapi ri fhaotainn air loidhne do dhaoine a tha airson blasad de Fhèis Iomall Dhùn Èideann fheuchainn is iad aig an taigh no thar chuain. A’ leantainn air soirbheachas na fèise mheasgaichte, air adhbharachadh le bacaidhean a’ Choròna-bhìorais, an-uiridh, tha an taisbeanadh – measgadh de chleasachd chlàraichte air an àrd-ùrlar, aithris rèidio, fuaim air a lorg agus beò-dhealbhadh – a’ toirt fianais air beatha bhoireannach òg am measg coimhearsnachdan Grand Nord Chanada. Bidh an sgioba riochdachaidh a’ cleachdadh diofar feartan ealain gu tionnsgalach sar òbair a bhios ag obrachadh aig diofair ìrean a thoirt gu bheil. Nam measg, thèid film a chaitheadh air an t-seata, cuideachd – structar lom geal a bheir cuimhne air na taighean-sneachda as aithne dhuinn uile aca, air feadh an t-saoghal, ach, cuideachd, na teantaichean as nòs do choimhearsnaich thùsanach as t-Samhradh, fhad ’s a bhios iad ri sealgaireachd air a’ bhlàr a-muigh, is na taighean fiodha sna bailtean, sam bi iad a’ fuireach, san là an-diugh.

Tha a’ bhana-stiùiriche dràma Laurence Dauphinais is a’ bhana-stiùiriche rèidio Marie-Laurence Rancourt air bogadh a chleachdadh gu mòr feum. Beagan mhionaidean às dèidh tòiseachadh an taisbeanaidh, thèid iarraidh air luchd-amhairc an sùilean a dùnadh gus fuaimean eunlaith is traoghadh uisge a chluinntinn, a shìolas ro radallach a’ bhaile mhòr. An uairsin, thig na guthan agus, gu dearbh, thèid iadsan a bhios ga fhaicinn air ais is air adhart leis an dithis chleasaichean is còignear bhan òg, agus na guthan aca a leanas sinn tro an cuid aithrisean. ’S e am measgachadh de chànan, seinn is fuaim a bheir luchd-èisteachd air slighe meòrachaidh, tron dealbh-cluiche – mas dealbh-cluiche a th’ ann – le diofar chuspairean is sgeulachdan pearsanta gam fighe rin cèile is air an aithris ann an guthan nam ban fhèin.

’S e rèidio a tha aig cridhe na cùise seo – meadhan a tha gu math cudromach do choimhearsnachdan tùsail aig tuath Chanada, mar a tha aig iar-thuath againne, do Ghàidheil Albainn. Coltach ri prògram nan Dùrachdan, thèid an rèidio a chleachdadh airson teachdaireachdan pearsanta, naidheachdan is fios-labhairt seirbhis phoblaich a lìbhrigeadh agus ’s iad na teachdaireachdan sin a ghearras a-steach don chiùil is chleasachd is a phuingicheas Aaalaapi, fad an t-siubhail.

Bha na bana-stiùirichean gu mòr airson guthan nam ban a thoirt brath air bhrath agus ’s iad a tha cudromach am measg nan Inuit, mar a tha am measg mion-choimhearsnachdan eile, an sàs ann an cànan a thoirt air aghaidh is eadar ginealaich, ceàirdean traidiseanta – leithid seudraidh – a chìthear air an àrd-ùrlar. Ach, le teachd dlùth-chruinneis, chìthear buaidhean matha is dona air beatha nam ban. Clann-nighinn a’ leantainn an athraichean is iad air tòir gheòidh is carabou. Seacadh a’ chànain thùsail ron Bheurla is Fraingis. A chluinnear saoradh nam ban, taobh a-staigh crìochan traidiseanta, cuideachd. Bidh seanmhair cuid dhiubh ag innse dhi gur ann airson fhireannach a tha sliasaidean nan geòidh, ach an tè òg gan ithe co-dhiù. Mar sin, chìthear comar nan linn, am measg nan coimhearsnachdan seo, is na boireannaich a’ faighinn dhòighean ùra bhith nam ban-Inuit aig tuath is na bailtean mòra fhèin, cuideachd. Tha fheadhainn dhiubh a’ glacadh an rùintean obrach fhèin, cuideachd, a’ leantainn foghlaim sna bailtean mòra Cùibeigeach, leithid A’ Mhonaidh Rìoghail.

Tha fèin-aithne gu mòr aig cridhe an taisbeanaidh. Bidh Nancy, an caractar as sine a’ bruidhinn Inuktitut nas motha de dh’Uli, bana-dheugaire a bhios ag èisteachd ris an rèidio airson fianais na cruinne, taobh a-muigh na coimhearsnachd is crìochan an taoibh tuath. Am measg nam ban òg, chluinnear Beurla is Fraingis is còd-shuidheachadh a bharrachd, le sgrìobhadh air a chaitheadh le solas fhad ’s a thèid a’ chleasachd air adhart, gu seachd àraid ann an clò Inuktitut a tha seo bòidheach is a chleachdas cruthan mar thriantain is cearcallan airson nam faclan a chur sìos.

Mar an ceudna, tha clàran-tìre gu mòr nam pàirt den chùis, cuideachd, le sealladh drùidhteach air na th’ aig luchd nan sgìrean air na làraich fhèin is le mìneachadh ciall nan log-ainmean, seach Beurlachas no Frangachas gan glaodhadh tharpa. Ach, ged as Sugluk a th’ aig na h-Inuit fhèin air a’ bhaile far an do stèidhicheadh an sgeul, ’s e Salluit a chanas iad – ainmean a thugadh na Québécoises air a’ bhaile. ’S caitheamh cànain a tha air chùl an sgèoil, fad an t-siubhal, gun luaidh lèir dheth ga thoirt seachad, gus tig faireachdainn dheth beò an cridhe na h-èisteachd.

A’ coimhead air an taisbeanadh, chaidh mo thoirt air ais do Thromsø air taobh tuath Nirribhidh agus glòmainn nan làithean dorcha a tha sin, sa Gheamhradh. Chuimhnich mi an sgìths a bh’ orm fad an t-siubhail an-sin, a thug an duibhre fhèin orm, taing don dhorchadas is cleachdadh solais shèimh air an àrd-ùrlar, tron taisbeanadh air fad. Ged as taisbeanadh gu math inntinneach a bh’ ann, bha agam ri coimhead air ann an dà leth-phàirt, is mi an dùil, an fhìrinn innse, gun robh an rud air fad feumach air deagh ghearradh, gus a dhèanamh na bu sgiobalta is pungail. Air an làimh eile, gur e taghadh a dh’aona-ghnothach a bha sin aig na bana-stiùirichean – rud a tha na phàirt den slighe meòrachail a bha mi a’ leantainn.

Tha mi an dùil gun còrd Aalaapi ri Gàidheil Albainn gu mòr is iad a’ faicinn dhàimhean cultarail eadar na h-Eileanan, a’ Ghàidhealtachd is coimhearsnachdan na h-Artaige air gach taobh a’ Chuain Shiar. Neart nam ban agus beatha air an iomall – tha seo uile ga riochdachadh ann an teinne eadar na sgìrean iomallach is na bailtean mòra. Ach, cuideachd, cudromachd an rèidio is na dòighean a bhios e a’ ceangal coimhearsnachdan le chèile – Inuit, Gàidheil is coimhearsnachdan tùsanach air feadh an t-saoghail.

Faodaidh luchd-amhairc air feadh an t-saoghail Aalaapi fhaicinn tro Assembly Showcatcher air làrach Fèis Iomall Dhùn Èideann aig àm sam bith, airson £12. Faodaidh sibh Marcas a chluinntinn, a’ bruidhinn air an taisbeanadh le Cathy NicDhòmhnaill air Feasgar an 12mh den mhìos seo, air BBC Sounds.

 

Help to support independent Scottish journalism by donating today.

Join the Discussion

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Help keep our journalism independent

We don’t take any advertising, we don’t hide behind a pay wall and we don’t keep harassing you for crowd-funding. We’re entirely dependent on our readers to support us.

Subscribe to regular bella in your inbox

Don’t miss a single article. Enter your email address on our subscribe page by clicking the button below. It is completely free and you can easily unsubscribe at any time.